ಋತುಚರ್ಯೆ ಎಂದರೇನು? ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಋತುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರೋಗ್ಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ
ಋತುಚರ್ಯೆ ಎಂದರೇನು? ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಋತುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದುಕುವ ಸಂಪೂರ್ಣ ಆರೋಗ್ಯ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿ
ಇಂದಿನ ವೇಗದ ಜೀವನಶೈಲಿ, ಅನಿಯಮಿತ ಆಹಾರ ಪದ್ಧತಿ ಮತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುವ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ನಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ಡ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತಿವೆ. ಬೇಸಿಗೆಯಲ್ಲಿ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ, ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸೋಂಕುಗಳು, ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಶೀತ-ಕೆಮ್ಮು, ವಸಂತ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಲರ್ಜಿ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿವೆ. ಈ ಎಲ್ಲ ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಂಡು ಬದುಕುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.
ಸಾವಿರಾರು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಆಯುರ್ವೇದವು ಈ ಸತ್ಯವನ್ನು ಅರಿತು ಮಾನವನ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅನೇಕ ಅಮೂಲ್ಯ ತತ್ವಗಳನ್ನು ನೀಡಿದೆ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು ಋತುಚರ್ಯೆ (Ritucharya). ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ ದೇಹ, ಮನಸ್ಸು ಮತ್ತು ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಡುವೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧವಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಆಗುವ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬದಲಾವಣೆ ನಮ್ಮ ದೇಹದ ಮೇಲೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಋತುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಹಾರ, ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿಕೊಂಡರೆ ಆರೋಗ್ಯವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು.
ಋತುಚರ್ಯೆ ಎಂದರೇನು?
“ಋತುಚರ್ಯೆ” ಎಂಬ ಪದವು ಎರಡು ಸಂಸ್ಕೃತ ಪದಗಳಿಂದ ರೂಪುಗೊಂಡಿದೆ.
– ಋತು (Ritu) – ಕಾಲ ಅಥವಾ ಋತು
– ಚರ್ಯೆ (Charya) – ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ನಿಯಮಗಳು ಅಥವಾ ಜೀವನಶೈಲಿ
ಹೀಗಾಗಿ ಋತುಚರ್ಯೆ ಎಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಆರೋಗ್ಯ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಆಹಾರ, ವಿಹಾರ, ವ್ಯಾಯಾಮ ಹಾಗೂ ದಿನನಿತ್ಯದ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ನಿಯಮಗಳ ಸಮೂಹವಾಗಿದೆ.
ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಗ್ರಂಥಗಳಾದ ಚರಕ ಸಂಹಿತೆ ಮತ್ತು ಅಷ್ಟಾಂಗ ಹೃದಯದಲ್ಲಿ ಋತುಚರ್ಯೆಯ ಮಹತ್ವವನ್ನು ವಿವರವಾಗಿ ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಋತು ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಜೀವನಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾವಣೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ದೇಹದ ಸಮತೋಲನ ಹದಗೆಟ್ಟು ವಿವಿಧ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಆಯುರ್ವೇದ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ.
ಋತುಚರ್ಯೆಯ ಅಗತ್ಯವೇನು?
ಪ್ರಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಋತುವಿನಲ್ಲೂ ತಾಪಮಾನ, ಗಾಳಿ, ತೇವಾಂಶ ಮತ್ತು ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭಾವ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ದೇಹದ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ, ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಮತ್ತು ದೋಷಗಳ ಸಮತೋಲನದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತವೆ.
ಋತುಚರ್ಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದರಿಂದ:
– ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ
– ಋತುಮಾನ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತವೆ
– ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಸುಧಾರಿಸುತ್ತದೆ
– ಶಕ್ತಿಯ ಮಟ್ಟ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ
– ಮಾನಸಿಕ ಆರೋಗ್ಯ ಉತ್ತಮವಾಗಿರುತ್ತದೆ
– ವಾತ, ಪಿತ್ತ ಮತ್ತು ಕಫ ದೋಷಗಳು ಸಮತೋಲನದಲ್ಲಿರುತ್ತವೆ
ಆಯುರ್ವೇದದಲ್ಲಿ ವರ್ಷದ ಆರು ಋತುಗಳು
ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಒಂದು ವರ್ಷವನ್ನು ಆರು ಋತುಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ.
1. ಶಿಶಿರ ಋತು (Late Winter)
ಶಿಶಿರ ಋತುವು ಹೇಮಂತದ ನಂತರ ಬರುವ ಚಳಿಯ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಗಾಳಿಯ ತಂಪು ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
– ಹಸಿವು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ
– ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ
– ಕಫ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ
ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಆಹಾರ
– ತುಪ್ಪ
– ಹಾಲು
– ಬೆಲ್ಲ
– ಬಾದಾಮಿ
– ಗೋಡಂಬಿ
– ಬಿಸಿ ಆಹಾರ
ತಪ್ಪಿಸಬೇಕಾದವು
– ತಣ್ಣನೆಯ ಆಹಾರ
– ಐಸ್ಕ್ರೀಂ
– ಶೀತ ಪಾನೀಯಗಳು
2. ವಸಂತ ಋತು (Spring)
ವಸಂತವನ್ನು ಋತುಗಳ ರಾಜ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾದ ಕಫ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕರಗಲು ಆರಂಭಿಸುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
– ಶೀತ
– ಅಲರ್ಜಿ
– ಮೂಗು ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು
– ಕೆಮ್ಮು
ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಆಹಾರ
– ಜೇನುತುಪ್ಪ
– ಹಸಿರು ತರಕಾರಿಗಳು
– ಮೂಂಗ್ ದಾಲ್
– ಹಗುರ ಆಹಾರ
ಜೀವನಶೈಲಿ
– ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ
– ಯೋಗಾಭ್ಯಾಸ
– ಪ್ರಾಣಾಯಾಮ
3. ಗ್ರೀಷ್ಮ ಋತು (Summer)
ಇದು ಬೇಸಿಗೆಯ ಋತು. ಸೂರ್ಯನ ತಾಪಮಾನ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ದೇಹದಲ್ಲಿ ನೀರಿನ ಕೊರತೆ ಉಂಟಾಗಬಹುದು.
ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
– ಆಯಾಸ
– ದಣಿವು
– ಬೆವರು ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದು
– ನಿರ್ಜಲೀಕರಣ
ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಆಹಾರ
– ತೆಂಗಿನಕಾಯಿ ನೀರು
– ಮಜ್ಜಿಗೆ
– ಕಲ್ಲಂಗಡಿ
– ಸೌತೆಕಾಯಿ
– ದ್ರಾಕ್ಷಿ
ಜೀವನಶೈಲಿ ಸಲಹೆಗಳು
– ಮಧ್ಯಾಹ್ನದ ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಓಡಾಡಬೇಡಿ
– ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಕುಡಿಯಿರಿ
– ಹಗುರವಾದ ಹತ್ತಿ ಬಟ್ಟೆ ಧರಿಸಿ
4. ವರ್ಷಾ ಋತು (Rainy Season)
ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ವಾತದೋಷ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ದುರ್ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
– ಹೊಟ್ಟೆನೋವು
– ಅಜೀರ್ಣ
– ವೈರಲ್ ಸೋಂಕುಗಳು
– ಜ್ವರ
ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಆಹಾರ
– ಬಿಸಿ ಆಹಾರ
– ಶುಂಠಿ
– ಮೆಣಸು
– ಜೀರಿಗೆ
– ಕುದಿಸಿದ ನೀರು
ತಪ್ಪಿಸಬೇಕಾದವು
– ಬೀದಿ ಆಹಾರ
– ಕಲುಷಿತ ನೀರು
– ಹೆಚ್ಚು ಎಣ್ಣೆಯ ಆಹಾರ
5. ಶರದ್ ಋತು (Autumn)
ಮಳೆಗಾಲದ ನಂತರ ಬರುವ ಈ ಋತುವಿನಲ್ಲಿ ಪಿತ್ತದೋಷ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ.
ದೇಹದ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ
– ಚರ್ಮದ ಸಮಸ್ಯೆಗಳು
– ಆಮ್ಲತೆ
– ತಲೆನೋವು
ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಆಹಾರ
– ತುಪ್ಪ
– ಹಾಲು
– ದಾಳಿಂಬೆ
– ದ್ರಾಕ್ಷಿ
– ಸಿಹಿ ಹಣ್ಣುಗಳು
ಆರೋಗ್ಯ ಸಲಹೆಗಳು
– ಬಿಸಿಲಿನಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆಯಬೇಡಿ
– ತಂಪಾದ ಮತ್ತು ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ
6. ಹೇಮಂತ ಋತು (Winter)
ಇದು ಚಳಿಗಾಲದ ಆರಂಭದ ಅವಧಿಯಾಗಿದೆ. ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ದೇಹದ ಜೀರ್ಣಶಕ್ತಿ ಅತ್ಯಂತ ಬಲವಾಗಿರುತ್ತದೆ.
ಸೇವಿಸಬೇಕಾದ ಆಹಾರ
– ಪೌಷ್ಟಿಕ ಆಹಾರ
– ತುಪ್ಪ
– ಬೆಣ್ಣೆ
– ಎಳ್ಳು
– ಒಣಹಣ್ಣುಗಳು
ಮಾಡಬೇಕಾದುದು
– ನಿಯಮಿತ ವ್ಯಾಯಾಮ
– ಎಣ್ಣೆ ಮಸಾಜ್
– ಬಿಸಿ ನೀರಿನ ಸ್ನಾನ
ಉತ್ತರಾಯಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ
ಆಯುರ್ವೇದವು ವರ್ಷದ ಆರು ಋತುಗಳನ್ನು ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿದೆ.
ಉತ್ತರಾಯಣ (ಆದಾನ ಕಾಲ)
ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ಉತ್ತರ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಋತುಗಳು:
– ಶಿಶಿರ
– ವಸಂತ
– ಗ್ರೀಷ್ಮ
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ದೇಹದ ಶಕ್ತಿ ನಿಧಾನವಾಗಿ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.
ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ (ವಿಸರ್ಗ ಕಾಲ)
ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸೂರ್ಯನು ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನತ್ತ ಚಲಿಸುತ್ತಾನೆ.
ಇದರಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಋತುಗಳು:
– ವರ್ಷಾ
– ಶರದ್
– ಹೇಮಂತ
ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶದ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ ದೇಹದ ಶಕ್ತಿ ಪುನಃ ವೃದ್ಧಿಯಾಗುತ್ತದೆ.
ಋತುಚರ್ಯೆ ಮತ್ತು ದೋಷಗಳ ಸಂಬಂಧ
ಆಯುರ್ವೇದದ ಪ್ರಕಾರ ದೇಹದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ದೋಷಗಳಿವೆ.
ವಾತ
ಚಲನೆ ಮತ್ತು ನರಮಂಡಲದ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ.
ಪಿತ್ತ
ಜೀರ್ಣಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ದೇಹದ ಉಷ್ಣತೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತದೆ.
ಕಫ
ದೇಹಕ್ಕೆ ಸ್ಥಿರತೆ ಮತ್ತು ಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ.
ಋತು ಬದಲಾದಂತೆ ಈ ದೋಷಗಳ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಋತುವಿಗೂ ವಿಭಿನ್ನ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಆಯುರ್ವೇದ ಶಿಫಾರಸು ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಆಧುನಿಕ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಋತುಚರ್ಯೆಯ ಮಹತ್ವ
ಇಂದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಎಲ್ಲಾ ಋತುಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಜೀವನಶೈಲಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಏರ್ ಕಂಡೀಷನರ್, ಸಂಸ್ಕರಿತ ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಅನಿಯಮಿತ ನಿದ್ರೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ದೇಹದ ಸಹಜ ಸಮತೋಲನ ಹದಗೆಡುತ್ತದೆ.
ಋತುಚರ್ಯೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವ ಮೂಲಕ:
– ಡಯಾಬಿಟಿಸ್ ಅಪಾಯ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು
– ಅತಿಯಾದ ತೂಕವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು
– ಹೃದಯ ಆರೋಗ್ಯ ಸುಧಾರಿಸಬಹುದು
– ಮಾನಸಿಕ ಒತ್ತಡ ಕಡಿಮೆಯಾಗಬಹುದು
ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಪಾಲಿಸಬಹುದಾದ ಋತುಚರ್ಯೆಯ ಸರಳ ನಿಯಮಗಳು
1. ಋತುವಿಗೆ ತಕ್ಕ ಆಹಾರ ಸೇವಿಸಿ.
2. ಸ್ಥಳೀಯ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಬಳಸಿ.
3. ಪ್ರತಿದಿನ ಕನಿಷ್ಠ 30 ನಿಮಿಷ ವ್ಯಾಯಾಮ ಮಾಡಿ.
4. ಸಾಕಷ್ಟು ನೀರು ಕುಡಿಯಿರಿ.
5. ಉತ್ತಮ ನಿದ್ರೆ ಪಡೆಯಿರಿ.
6. ಜಂಕ್ ಫುಡ್ ಸೇವನೆಯನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿ.
7. ಯೋಗ ಮತ್ತು ಧ್ಯಾನ ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡಿ.
ಸಮಾರೋಪ
ಆಯುರ್ವೇದದ ಋತುಚರ್ಯೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಆರೋಗ್ಯ ಸಲಹೆಯಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಕೃತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಮನ್ವಯವಾಗಿ ಬದುಕುವ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜೀವನಶೈಲಿಯಾಗಿದೆ. ಋತುಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಆಹಾರ, ವ್ಯಾಯಾಮ ಮತ್ತು ದಿನಚರಿಯನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವ ಮೂಲಕ ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಬಹುದು ಹಾಗೂ ಅನೇಕ ಕಾಯಿಲೆಗಳಿಂದ ದೂರವಿರಬಹುದು.
ಪ್ರಕೃತಿಯ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಬದುಕುವುದು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಮತ್ತು ಸಂತೋಷಕರ ಜೀವನದ ಮೂಲ ಮಂತ್ರವಾಗಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ ಇಂದಿನಿಂದಲೇ ಋತುಚರ್ಯೆಯನ್ನು ನಿಮ್ಮ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯಕರ ಭವಿಷ್ಯವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ.
ಋತುಚರ್ಯೆ ಯಾಕೆ ಮುಖ್ಯ?
ಇದು ದೇಹದ ರೋಗನಿರೋಧಕ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಋತುಮಾನ ಸಂಬಂಧಿತ ಕಾಯಿಲೆಗಳನ್ನು ತಡೆಯಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಉತ್ತರಾಯಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ ಎಂದರೇನು?
ಸೂರ್ಯನ ಚಲನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ವರ್ಷದ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗಗಳನ್ನು ಉತ್ತರಾಯಣ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣಾಯಣ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಋತುಚರ್ಯೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆಯೇ?
ಹೌದು, ಮಕ್ಕಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ವಯೋವೃದ್ಧರ ತನಕ ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ಆರೋಗ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಋತುಚರ್ಯೆ ಅನುಸರಿಸಬಹುದು.